Tummy time cho trẻ sơ sinh là khoảng thời gian đặt trẻ nằm sấp khi trẻ đang thức và luôn có người lớn trực tiếp quan sát. Hoạt động này có thể bắt đầu từ rất sớm với những khoảng thời gian ngắn, sau đó tăng dần dựa trên độ tuổi và khả năng thích nghi của trẻ.
Có một “bài tập” rất đơn giản trong những tháng đầu đời của trẻ: không cần dụng cụ phức tạp, không cần ép bé hoàn thành một động tác nào, nhưng lại tạo cơ hội để bé dần học cách nâng đầu, kiểm soát cổ và khám phá thế giới ở một tư thế hoàn toàn khác đó là tummy time.
Điều quan trọng vì thế không nằm ở việc cố gắng cho bé “nằm sấp thật lâu”, mà là hiểu khi nào nên bắt đầu, tập bao lâu, bé đang phản ứng như thế nào và khi nào cần dừng lại.
Bài viết dưới đây sẽ giúp ba mẹ hiểu tummy time là gì và xây dựng khoảng thời gian nằm sấp phù hợp hơn cho bé trong những tháng đầu đời.
1. Tummy time cho trẻ sơ sinh là gì?
Tummy time là khoảng thời gian trẻ được đặt nằm sấp khi đang thức, dưới sự quan sát trực tiếp của người lớn.
Khác với việc để trẻ nằm sấp khi ngủ, tummy time là một hoạt động có chủ đích trong lúc bé tỉnh táo. Khi nằm sấp, bé phải dần sử dụng các nhóm cơ ở cổ, vai, cánh tay và thân trên để thử nâng đầu, xoay đầu hoặc chống người.
Theo chương trình Safe to Sleep® của Viện Sức khỏe Trẻ em và Phát triển Con người Quốc gia Hoa Kỳ (NICHD), tummy time có thể hỗ trợ tăng cường cơ cổ, vai và cánh tay, phát triển khả năng vận động và hạn chế các vùng đầu bị bẹt do tư thế.
Có thể hiểu đơn giản:
Nằm ngửa để ngủ an toàn, nằm sấp để chơi và vận động khi thức.
Đây cũng là điểm ba mẹ cần phân biệt rõ. Tummy time không đồng nghĩa với việc cho trẻ ngủ nằm sấp. Khi ngủ, trẻ vẫn cần được đặt nằm ngửa theo hướng dẫn về giấc ngủ an toàn.
2. Vì sao tummy time quan trọng với trẻ sơ sinh?
Nhìn từ bên ngoài, bé dường như chỉ đang nằm sấp và cố gắng ngẩng đầu. Nhưng đối với cơ thể còn non nớt của trẻ, đây lại là cơ hội để thực hành nhiều kỹ năng vận động đầu đời.
2.1 Tạo cơ hội để bé “luyện” khả năng kiểm soát đầu và cổ
Ở giai đoạn sơ sinh, trẻ chưa thể kiểm soát đầu tốt như người lớn. Khi tummy time, bé có cơ hội sử dụng các cơ vùng cổ để thử nâng hoặc xoay đầu.
Những lần nâng đầu rất ngắn ban đầu cũng là một phần của quá trình học vận động.
Khi trẻ lớn hơn và khỏe hơn, khả năng kiểm soát đầu, vai và phần thân trên sẽ dần tiến bộ, tạo nền tảng cho những kỹ năng vận động tiếp theo.
2.2 Hoạt động đồng thời nhiều nhóm cơ
Tummy time không phải bài tập dành riêng cho cổ.
Khi nằm sấp và bắt đầu nâng đầu hoặc chống tay, trẻ có cơ hội sử dụng cơ cổ, vai, cánh tay và thân trên. NICHD cho biết những nhóm cơ này đóng vai trò trong quá trình trẻ tiến tới các kỹ năng như ngồi, bò và sau này là đi.
Vì vậy, thay vì xem tummy time như một bài tập đơn lẻ, ba mẹ có thể hiểu đây là một phần trong quá trình chuẩn bị vận động của trẻ.
2.3 Cho bé một góc nhìn khác về thế giới
Khi nằm ngửa, phần lớn những gì trẻ nhìn thấy nằm phía trên hoặc ngay trước mặt.
Khi nằm sấp và bắt đầu nâng đầu, góc nhìn thay đổi.
Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) lưu ý rằng tummy time còn tạo cơ hội để trẻ khám phá môi trường từ một góc nhìn mới.
Ba mẹ có thể nằm ngang tầm mắt, trò chuyện, mỉm cười hoặc đặt một món đồ phù hợp phía trước để tummy time trở thành một khoảng thời gian tương tác thay vì chỉ là “bài tập”.
2.4 Giảm thời gian đầu bé chịu áp lực ở cùng một vị trí
Trẻ sơ sinh cần được đặt nằm ngửa khi ngủ. Tuy nhiên, trong những khoảng thời gian thức, tummy time giúp thay đổi vị trí chịu áp lực của đầu.
AAP và NICHD đều đề cập tummy time có vai trò hỗ trợ hạn chế tình trạng xuất hiện vùng đầu bẹt liên quan đến tư thế.
Điều này không có nghĩa tummy time có thể điều trị mọi bất thường về hình dạng đầu. Nếu ba mẹ nhận thấy đầu trẻ có vùng phẳng rõ rệt hoặc bất đối xứng, nên trao đổi với bác sĩ thay vì tự tăng thời gian nằm sấp.
3. Khi nào nên bắt đầu tummy time cho trẻ sơ sinh?
Với trẻ khỏe mạnh, tummy time có thể được làm quen từ rất sớm sau khi sinh.
NICHD cho biết phần lớn trẻ có thể bắt đầu những lần tummy time ngắn từ khoảng một đến hai ngày sau sinh. AAP cũng khuyến nghị bắt đầu các khoảng tummy time ngắn khi trẻ thức và có giám sát từ sớm sau khi xuất viện.
Tuy nhiên, “bắt đầu sớm” không đồng nghĩa với việc đặt một em bé vài ngày tuổi xuống sàn rồi yêu cầu bé nằm sấp trong nhiều phút.
Với trẻ sơ sinh, mục tiêu ban đầu nên là làm quen với tư thế.
Ba mẹ có thể hình dung quá trình tummy time theo nguyên tắc:
Làm quen → lặp lại → quan sát → tăng dần.
Thay vì chỉ nhìn vào đồng hồ, hãy quan sát khả năng đáp ứng của trẻ.
| Giai đoạn | Mục tiêu chính | Ba mẹ có thể quan sát |
|---|---|---|
| Những ngày đầu | Làm quen tư thế | Bé xoay đầu, cử động tay chân |
| Những tuần đầu | Tăng những lần tập ngắn | Bé thử nâng đầu trong thời gian ngắn |
| Khoảng 1–2 tháng | Tăng tổng thời gian trong ngày | Khả năng giữ/nâng đầu dần cải thiện |
| Những tháng tiếp theo | Tăng tương tác và vận động | Bé chống tay, quan sát và tiếp cận đồ vật tốt hơn |
Lưu ý: Đây là cách quan sát tiến trình, không phải bảng mốc phát triển bắt buộc. Trẻ có tốc độ phát triển khác nhau.
4. Trẻ sơ sinh nên tummy time bao nhiêu phút?
Đây là câu hỏi ba mẹ thường quan tâm nhất, nhưng cũng là nơi dễ xuất hiện một hiểu lầm:
30 phút tummy time không có nghĩa trẻ sơ sinh phải nằm sấp liên tục 30 phút.
NICHD gợi ý trẻ có thể bắt đầu với khoảng 2-3 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 3-5 phút, sau đó tăng dần. Khoảng 2 tháng tuổi, tổng thời gian có thể hướng đến khoảng 15-30 phút mỗi ngày.
AAP cũng khuyến nghị tăng dần để đạt tổng khoảng 15-30 phút/ngày vào khoảng 7 tuần tuổi.
Ở phạm vi rộng hơn, WHO khuyến nghị trẻ dưới 1 tuổi chưa tự di chuyển nên có ít nhất 30 phút nằm sấp khi thức trong ngày, được chia thành nhiều khoảng.
Điểm đáng chú ý nằm ở cụm từ “chia thành nhiều khoảng”.
Thay vì:
30 phút = 1 lần × 30 phút
ba mẹ có thể hướng đến:
Tổng thời gian trong ngày = nhiều lần tummy time ngắn cộng lại.
Với một em bé mới bắt đầu, một vài phút thoải mái và được lặp lại nhiều lần có thể phù hợp hơn việc cố kéo dài một lần tập chỉ để đạt đủ số phút.
5. Cách tummy time cho bé đúng cách: áp dụng nguyên tắc 5T
Để ba mẹ dễ nhớ, có thể sử dụng nguyên tắc 5T khi tummy time: Tỉnh – Thoải mái – Thấp – Tương tác – Theo dõi.
5.1 Tỉnh: chỉ tummy time khi bé đang thức
Đây là điều kiện đầu tiên.
Tummy time là hoạt động dành cho lúc trẻ thức và được giám sát, không phải tư thế ngủ.
Nếu trẻ ngủ trong quá trình tummy time, người chăm sóc cần chuyển trẻ về môi trường và tư thế ngủ an toàn.
5.2 Thoải mái: chọn lúc bé dễ hợp tác
Một thời điểm dễ thử là sau khi trẻ thức dậy hoặc sau khi thay tã. Đây cũng là những thời điểm được AAP và NICHD gợi ý.
Không nhất thiết phải ép tummy time khi trẻ đang đói, buồn ngủ hoặc rất khó chịu.
5.3 Thấp: tạo không gian chắc chắn và an toàn
Có thể trải một tấm thảm hoặc chăn mỏng trên khu vực sàn sạch, phẳng và đặt trẻ nằm sấp.
Người lớn nên xuống ngang tầm của bé thay vì đứng quan sát từ xa.
Với trẻ mới làm quen, một số hình thức như tummy-to-tummy đặt trẻ nằm sấp trên ngực người chăm sóc đang tỉnh táo và ở tư thế phù hợp cũng có thể giúp trẻ tiếp cận tư thế nằm sấp theo cách gần gũi hơn. AAP đề cập đây là một hoạt động tummy time có thể thử từ sớm.
5.4: Tương tác: biến tummy time thành giờ chơi
Đây là phần thường bị bỏ quên.
Ba mẹ không cần đặt bé xuống rồi chỉ nhìn đồng hồ.
Hãy thử:
- nằm đối diện với bé;
- gọi tên hoặc trò chuyện;
- thay đổi vị trí khuôn mặt để khuyến khích bé quan sát;
- sử dụng đồ chơi phù hợp với độ tuổi;
- cho bé quan sát hình ảnh có độ tương phản phù hợp.
Khi đó, tummy time trở thành một hoạt động có vận động + thị giác + tương tác.
5.5 Theo dõi: phản ứng của bé quan trọng hơn chiếc đồng hồ
Nếu trẻ bắt đầu mệt, úp mặt xuống bề mặt, không còn khả năng giữ đầu như trước hoặc trở nên quá khó chịu, người chăm sóc nên hỗ trợ và cho bé nghỉ.
Mục tiêu không phải:
“Hôm nay nhất định phải tummy time đủ X phút.”
Mà nên là:
“Hôm nay bé có thể vận động thoải mái trong tư thế nằm sấp đến đâu?”
Đây là sự khác biệt giữa cho trẻ hoàn thành bài tập và tạo cơ hội để trẻ phát triển kỹ năng.
Góc thực hành dành cho người chăm sóc
Khi trẻ chưa thích tummy time, đừng vội kết luận rằng “bé không hợp nằm sấp”. Hãy thử quan sát ba yếu tố: thời điểm – tư thế – thời lượng.
Bé đang đói hay buồn ngủ không? Tư thế hiện tại có quá khó với bé không? Một lần tập có đang kéo dài hơn khả năng của trẻ?
Điều chỉnh từng yếu tố nhỏ thường hữu ích hơn việc cố giữ trẻ nằm sấp lâu hơn.
6. Trẻ khóc khi tummy time có nên tiếp tục?
Một số trẻ có thể chưa thích tư thế nằm sấp trong giai đoạn đầu. AAP ghi nhận tình trạng này và gợi ý người chăm sóc có thể đặt mình hoặc đồ chơi trong tầm quan sát để tăng tương tác, giúp trẻ dần quen hơn.
Vì vậy, khóc không đồng nghĩa với việc phải bỏ tummy time hoàn toàn, nhưng cũng không nên hiểu rằng trẻ càng khóc càng phải “tập cho quen”.
Thử kiểm tra:
Bé có đang đói? → Buồn ngủ? → Vừa bú xong? → Tã cần thay? → Tư thế quá khó? → Buổi tập quá dài?
Sau khi loại trừ những yếu tố này, ba mẹ có thể thử lại bằng một khoảng thời gian ngắn hơn hoặc hình thức tummy time dễ chịu hơn.
Nếu trẻ liên tục rất khó chịu khi nằm sấp, có biểu hiện bất thường về vận động hoặc ba mẹ lo lắng về khả năng kiểm soát đầu/cổ của trẻ, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia nhi khoa.
7. 5 sai lầm thường gặp khi tummy time cho trẻ
7.1 Chỉ quan tâm đến “đủ phút”
Thời lượng là một hướng dẫn, không phải cuộc thi.
Tummy time cần được tăng dần theo khả năng thích nghi của trẻ.
7.2 Tummy time khi bé đang ngủ
Đây là nhầm lẫn quan trọng cần tránh.
Tummy time = thức + nằm sấp + có người giám sát.
Giấc ngủ = đặt trẻ nằm ngửa trong môi trường ngủ an toàn.
7.3 Ép trẻ tiếp tục khi đã quá mệt
Chất lượng vận động và sự thoải mái của trẻ quan trọng hơn việc cố kéo dài buổi tập.
7.4 Chỉ cho bé một kiểu tummy time
Nằm sấp trên mặt sàn không phải trải nghiệm duy nhất. Những hình thức phù hợp khác có thể được sử dụng trong quá trình trẻ làm quen, chẳng hạn tummy-to-tummy khi người chăm sóc hoàn toàn tỉnh táo và trực tiếp kiểm soát trẻ.
7.5 Để trẻ tummy time mà không giám sát
Ngay cả khi trẻ đã quen nằm sấp, tummy time vẫn cần có người lớn quan sát trực tiếp.
8. Ba mẹ cần nhớ: 5 nguyên tắc trước mỗi lần tummy time
1. Bé phải đang thức.
2. Luôn có người lớn trực tiếp quan sát.
3. Bắt đầu ngắn và tăng thời gian từ từ.
4. Chia tổng thời gian thành nhiều lần trong ngày thay vì ép một lần thật dài.
5. Khi ngủ, đặt bé nằm ngửa – tummy time không phải tư thế ngủ.
Nếu chỉ nhớ một câu sau khi đọc bài này, hãy nhớ:
Tummy time không phải cuộc đua xem bé nằm sấp được bao lâu, mà là cơ hội để bé vận động thêm một chút mỗi ngày trong điều kiện an toàn.
Câu hỏi thường gặp về tummy time cho trẻ sơ sinh
Tummy time nên bắt đầu từ khi nào?
Trẻ sơ sinh tummy time bao nhiêu phút mỗi ngày?
Tummy time trước hay sau khi bú?
Bé không chịu tummy time phải làm sao?
Bé ngủ quên khi tummy time có được không?
Tummy time: vài phút nhỏ trong một hành trình phát triển dài
Những tháng đầu đời có rất nhiều kỹ năng trẻ cần học mà người lớn gần như không còn nhớ mình từng phải học: giữ đầu, xoay người, chống tay, ngồi, bò rồi đứng lên.
Tummy time tạo thêm cơ hội để trẻ từng bước làm quen với việc sử dụng cơ thể của mình.
Điều quan trọng không phải hôm nay bé nằm sấp được 3 phút hay 10 phút. Điều đáng quan sát hơn là bé đang tiến bộ như thế nào so với chính mình của những ngày trước.
Đó cũng là cách Adora Education tiếp cận các hoạt động chăm sóc và hỗ trợ phát triển trẻ: không áp một công thức giống nhau cho mọi em bé, mà quan sát độ tuổi, khả năng vận động, nếp sinh hoạt và phản ứng riêng của từng trẻ để lựa chọn cách tương tác phù hợp.
Với đội ngũ bảo mẫu, giáo viên chăm sóc bé tại nhà, Adora hướng đến việc biến những khoảng thời gian rất bình thường trong ngày lúc bé thức, chơi, ăn, ngủ hay tương tác thành những cơ hội để người chăm sóc hiểu bé hơn và đồng hành cùng sự phát triển của trẻ một cách khoa học.
Thông tin trong bài mang tính giáo dục và tham khảo chung, không thay thế đánh giá hoặc hướng dẫn cá nhân từ bác sĩ/chuyên gia y tế. Với trẻ sinh non, trẻ có bệnh lý, vấn đề phát triển hoặc tình trạng sức khỏe đặc biệt, gia đình nên trao đổi với bác sĩ về cách và thời điểm tummy time phù hợp.
Nguồn tham khảo chuyên môn
- World Health Organization (WHO) – Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age.
- American Academy of Pediatrics (AAP) / HealthyChildren.org – Tummy time và khuyến nghị giấc ngủ an toàn.
- Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development (NICHD) – Safe to Sleep®: Tummy Time for a Healthy Baby.
Thông tin liên hệ
- Hotline: 0987 645 151 – 0985 645 151 – 0918 425 151
- Email: info@adora.edu.vn
- Website: adora.edu.vn
- Địa chỉ: 60 Núi Thành, Phường Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh